Ouderen keren Nederland in toenemende mate de rug toe. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat het aantal ouderen dat dit jaar emigreert maar liefst 66 procent hoger is dan in 1995. Het gaat hier niet alleen om mensen die hun oude dag in een warmer klimaat willen slijten. Een meerderheid ontvlucht ons land omdat zij er het huis van hun wensen niet kunnen vinden. De ouderen die niet vluchten blijven zitten waar ze zitten. Twee zorgelijke constateringen, stellen N. Rietdijk en F.A.H. Nuss.
Natuurlijk, bij het maken van plannen voor de bouw van appartementen worden senioren vaak als belangrijke doelgroep geformuleerd. Maar iedere wethouder die zich verdiept in de woonwensen van deze groep, zal snel tot de conclusie komen dat deze woonvorm niet hoog op het verlanglijstje staat.
De snel groeiende groep 'babyboomers' wil graag gelijkvloers wonen in combinatie met een tuin. Patiowoningen dus. Maar dat type woningen is schaars en wordt vanwege de 'zuinige' verkaveling in Nederland, waar een ruimtegevecht op de vierkante centimeter woedt, niet of nauwelijks nieuw gebouwd.
Uit onze frequente woonwensenonderzoeken blijkt voorts dat deze jonge ouderen graag rust en groen om zich heen hebben en voorzieningen binnen handbereik. Dit hoeven beslist geen grootstedelijke voorzieningen te zijn.
Veel jonge senioren wonen nu in een voormalige premiewoning met een voor- en een achtertuin en een zolder onder de kap. Maar de zoektocht levert in toenemende mate niet de gewenste woning op. Dan gebeuren er twee dingen. Een deel van de ouderen pakt zijn spullen en zoekt zijn heil in het buitenland. Uit de hierboven reeds aangehaalde cijfers van het CBS blijkt zelfs dat vooral Duitsland als uitwijkland populair is. Net over de grens met de oosterburen vinden ouderen wel de plek waarnaar zij op zoek zijn. Ook blijkt dat Nederlanders hun levensavond graag doorbrengen in landen als Frankrijk en Italië. De andere groep blijft zitten waar hij zit en bergt de verhuisplannen op.
Beide ontwikkelingen zijn slecht voor ons land. Zo heeft het wegtrekken van ouderen gevolgen voor de economie. Niet alleen kapitaal, ook werkgelegenheid verdwijnt naar het buitenland. Juist senioren zijn in toenemende mate belangrijk voor de dienstensector. Denk bijvoorbeeld aan bezorgdiensten, van stomerij tot traiteur, maar ook klussendiensten.
Niet zel den is de woning hypotheekvrij dus hebben zij na verkoop een aardig bedrag te besteden. De kinderen zijn het huis uit en het einde van de werkbare levensperiode nadert.
Kortom, de bereidheid te verhuizen is aanwezig.
Doorstroming
Het besluit van ouderen niet te verhuizen heeft verstrekkende gevolgen voor de doorstroming op de woningmarkt. Vooral starters op de huizenmarkt zullen hiervan de gevolgen ondervinden. Dat is zuur, vooral omdat het niet nodig is. Uit de recente Thermometer Koopwoningen, die wij als vereniging van tweehonderd projectontwikkelende bouwondernemers hebben laten opstellen, blijkt dat het grootste probleem van de Nederlandse huizenmarkt, de groeiende mismatch is tussen wens en aanbod van woningen.
De lage rentestand en de overwaarde van woningen van 55-plussers zijn twee factoren die zorgen dat de betaalbaarheid van woningen geen enkel probleem is. Maar dan wil men wel dat huis dat aan alle wensen voldoet.
We doen dan ook een klemmende oproep aan gemeentebesturen niet langer dogmatisch vast te houden aan politiek gestuurde bouwprogramma's. Ze leiden tot niets. Maak samen met de marktpartijen plannen die aansluiten bij de bewonerswensen. En neem daarbij de wensen van vooral de snelgroeiende groep jonge ouderen serieus. Dat is niet alleen goed voor de lokale en regionale woningmarkt maar ook voor de landelijke economie.
Drs. N. Rietdijk en mr. F.A.H. Nuss.
Directie van NVB, Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers.
